سال 2026؛ تعیین سرنوشت میدانی در مسیر نظم جدید منطقهای
چند تحول مهمِ مورد انتظار در سال آینده میتواند سال 2026 را به «سال تعیینسرنوشت» تبدیل کند؛ سالی که رویدادها و دگرگونیهای آن، چهره منطقه را برای دهه پیش رو ترسیم خواهد کرد. چندین عرصه در منطقه با چالشها و تنشهایی روبهرو هستند که بهگونهای مستقیم یا غیرمستقیم بر یکدیگر تاثیر میگذارند، زیرا در همه آنها دو بازیگر اصلی یعنی «ایران و اسرائیل»، نقشآفرینی میکنند.
رویارویی میان ایران و اسرائیل در سال 2025 از جنگ نیابتی به جنگ مستقیم تغییر ماهیت داد که احتمال میرود این روند بهرغم تلاشهای فشرده تهران برای تقویت توان متحدانش که از هفتم اکتبر 2025 متحمل ضربات سنگینی شدهاند، ادامه یابد.
ایران طی ماههای اخیر تلاش دارد تا صف متحدان خود را در لبنان، عراق و یمن منسجمتر کند تا منازعه با اسرائیل در همان جبههها محدود مانده و به خاک ایران کشیده نشود. با این حال، فشارهای بینالمللی بر این گروهها، بهویژه در لبنان و عراق، برای خلع سلاح آنها ادامه خواهد داشت و همین موضوع مقامات اجرایی هر دو کشور را در برابر آزمونهایی دشوار قرار خواهد داد.
اسرائیل در اکتبر آینده شاهد انتخابات پارلمانی خواهد بود که سرنوشت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور، و کابینه او را رقم میزند. این وضعیت، نتانیاهو را برای خرید زمان بهمنظور تحقق دستاوردها، زیر فشار سنگین قرار خواهد داد تا جایگایش را نزد رأیدهنده اسرائیلی تقویت کرده و بقای او در قدرت را تضمین کند.
تحقق چنین هدفی مستلزم تداوم جنگها دستکم در برخی جبههها، اگر نه در تمامی «هفت جبههای» است که اسرائیل میگوید طی دو سال گذشته، در آنها درگیر بوده است. دیدار نتانیاهو با دونالد ترامپ در کاخ سفید نیز با هدف مشخصسازی جبهههایی انجام میشود که قرار است فعالتر شوند. همچنین مشخص کردن اهدافی که در هر جبهه دنبال خواهد شد نیز در این دیدار بررسی میشود.
طبیعی است که بهرغم همه گمانهزنیها و تحلیلها، جزئیات این دیدار بهصورت رسمی اعلام نخواهد شد. با این حال، بر پایه برخی گزارشها و تحلیلهای رسانههای اسرائیلی و غربی، انتظار میرود جبهههای ایران، لبنان، عراق و یمن در دوره پیشِ رو شاهد تشدید تنش باشند.
در ارتباط با ایران، اسرائیل ظاهراً مصمم است در کنار برنامه هستهای تهران، برنامه موشکی آن را نیز نابود کند. توان موشکی ایران بهطور آشکار اسرائیل را غافلگیر کرد و اکنون بهعنوان یک تهدید راهبردی طبقهبندی میشود. این توانمندی همچنین اروپا و آمریکا را نگران کرده زیرا برد موشکهای بالستیک افزایش یافته و کلاهکهای جنگی آنها پیشرفتهتر شده است.
از همین رو، غرب ممکن است از حمایت از اقدام نظامی اسرائیل برای رفع تهدید موشکی ایران—علاوه بر تهدید هستهای—استقبال کند. تلآویو به دنبال نقش مستقیم آمریکا در یک حمله گسترده علیه ایران است، هرچند احتمال میرود واشینگتن به ارائه پشتیبانی دفاعی، لجستیکی و اطلاعاتی بسنده کند.
برخی ناظران نیز از این بابت نگرانند که اسرائیل از حمایت آمریکا برای آغاز جنگی جدید علیه ایران بهره برده و عملیاتهایی را در دستور کار قرار دهد که هدف آنها، سرنگونی نظام باشد؛ هدفی که برخی محافل اسرائیلی در جریان جنگ اخیر علیه ایران نیز از آن سخن گفته بودند.
اسرائیل ممکن است منتظر پایان سال تحصیلی مانده و سپس جبهه ایران را فعال کند تا خطر ناشی از موج شلیک موشکهای بالستیک برای شهروندان خود را کاهش دهد.
در خصوص لبنان، روند جمعآوری سلاح حزبالله از سوی ارتش لبنان در مناطق شمال رود لیطانی با پیچیدگیهای جدی و نوعی بنبست مواجه خواهد شد؛ زیرا حزبالله با این اقدام مخالفت میکند. بنا بر هشدارهای چندین نهاد بینالمللی، این وضعیت میتواند به ازسرگیری جنگ علیه مواضع حزبالله منجر شود، بهویژه در منطقه بقاع که انبارهای موشکهای بالستیک، موشکهای دوربرد و پهپادها در آن قرار دارد. افزون بر این، مأموریت نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد «یونیفیل» در جنوب لبنان در پایان سال 2026 به پایان میرسد و در نتیجه، میبایست تکلیف مناطق مرزی با اسرائیل و چگونگی اداره آنها در نبود نیروهای حائل، بهخصوص اگر سلاح حزبالله بدون تغییر باقی بماند، مشخص شود.
جنگ احتمالی آینده به تقویت نقش سازوکار «مکانیسم» منجر خواهد شد و در نتیجه، مذاکرات میان لبنان و اسرائیل به مرحلهای پیشرفتهتر با سقف مطالبات بالاتر از سوی هر دو طرف منتقل میشود. اگر اسرائیل قصد انجام عملیات زمینی به سمت منطقه بقاع را داشته باشد، احتمالاً اجرای آن را تا فصل بهار به تعویق خواهد انداخت تا از مشکلات ناشی از بارش برف اجتناب کند.
سرنوشت جبهه عراق به شکلگیری دولت آینده این کشور و آینده سلاح گروههای حشد الشعبی وابسته به تهران گره خورده است. در صورتی که نفوذ ایران در دولت آینده عراق افزایش یابد، احتمال حملات اسرائیل به انبارهای موشکی و پهپادی حشد الشعبی بهطور قابل توجهی بالا خواهد رفت.
واشینگتن بهشدت در تلاش است مانع تشکیل دولتی همسو با تهران در عراق شود و همزمان، دولت بغداد را برای جمعآوری سلاح شبهنظامیان حشد الشعبی زیر فشار قرار میدهد.
هرگونه عملیات احتمالی علیه عراق بهویژه با توجه به پیوستگی جغرافیایی میان عراق و ایران ممکن است همزمان با جنگ مورد انتظار اسرائیل علیه ایران انجام شود.
در روزهای اخیر، تحولی تنشآلود در منطقه رخ داده که به وضعیت یمن ارتباط دارد و آن، بهرسمیت شناختن «سومالیلند» بهعنوان یک کشور مستقل از سوی اسرائیل است. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که هدف اسرائیل از این اقدام، ایجاد یک پایگاه نظامی در منطقه بابالمندب است که دروازه جنوبی دریای سرخ محسوب میشود و در مقابل سواحل یمن قرار دارد.
چنین اقدامی میتواند نقش مهمی در تقویت عملیات نظامی اسرائیل علیه حوثیها در یمن و نیز در نظارت بر تحرکات ایران در دریای سرخ ایفا کند. گسترش نفوذ اسرائیل به سمت یمن، ابعاد راهبردی بلندمدتی نیز دارد که با افزایش نفوذ تلآویو در شاخ آفریقا و محاصره مصر از جبهه جنوبی مرتبط است. هرچند میان مصر و اسرائیل توافق صلح وجود دارد، اما اسرائیل همچنان از رشد توانمندیهای نظامی مصر بهعنوان منبعی بالقوه تهدید علیه خود، سخن میگوید.
در این میان، نمیتوان جبهههای غزه و سوریه را نادیده گرفت. جبهه غزه اکنون به طرح صلحی منسوب به رئیسجمهور ترامپ گره خورده است؛ از این رو، نقش آمریکا، فشار قابل توجهی بر نتانیاهو و نیتهای او در قبال غزه وارد میکند. سطح تهدید حماس علیه اسرائیل به میزان زیادی کاهش یافته و مسیر دیپلماتیک، وارد مرحله اجرایی دوم خود شده که انتظار میرود طی هفتههای آینده عملیاتی شود، هرچند احتمال اقدام نظامی برای خلع سلاح حماس نیز منتفی نیست.
در جبهه سوریه نیز، پیشرفت روابط آمریکا و سوریه در سطوح امنیتی، سیاسی و اقتصادی و همچنین لغو تحریمهای قانون «سزار»، تلاشهای آشکار نتانیاهو برای بهرهبرداری از اهرم دروزیها و کردها بهمنظور اعمال فشار بر دولت سوریه جهت پذیرش شروط تلآویو در چارچوب یک توافق امنیتی جدید را با دشواری مواجه کرده است.
افزون بر این، حمایت واشینگتن از نقشآفرینی مشترک ترکیه و سعودی در سوریه—بهعنوان تضمینکننده منافع آمریکا—موجب نارضایتی نتانیاهو شده است. شتاب تحولات در سوریه میتواند در ماههای آینده به تشدید تنشها و نبرد سرنوشتساز میدانی بینجامد؛ روندی که در نهایت به امضای توافق امنیتی جدیدی میان اسرائیل و سوریه و تثبیت موقعیت دولت جدید در دمشق خواهد انجامید.
منبع: روزنامه النهار
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر