مقامات آمریکایی از دیدارهای محرمانه با بهشتی (همه کاره خمینی ) میگویند-هنری پِرِکت، مسئول امور ایران در وزارت خارجه آمریکا در زمان انقلاب
هنری پِرِکت، مسئول امور ایران در وزارت خارجه آمریکا در زمان انقلاب، لبخند معناداری میزند و میگوید هنوز منتظر تماس تلفنی محمد بهشتی، یار وفادار آیت الله خمینی است. آقای پِرِکت، ۸۲ ساله، سال هاست که بازنشسته شده و در حوالی واشنگتن زندگی میکند.
یکشنبه ۱۳ آبان سال ۱۳۵۸ که «دانشجویان مسلمان پیرو خط امام» از در و دیوار سفارت آمریکا بالا میرفتند، هنری پِرِکت از دانشگاه کُلگیت ایالت نیویورک، محل تحصیل پسرش، در حال بازگشت به واشنگتن بود که از رادیوی ماشین خبر گروگان گیری را شنید.
او به بیبی سی فارسی میگوید که پس از رسیدن به واشنگتن برای حل و فصل غائله به محمد بهشتی، دبیرکل حزب جمهوری اسلامی و عضو بانفوذ شورای انقلاب، متوسل میشود.
هنری پِرِکت میگوید: «به درخواست ما (شرکت مخابراتی) ای تیاند تی سیستم پیشرفتهای برای تماس با ایران نصب کرده بود. بنابراین قادر بودیم که بدون دردسر زیاد به تهران زنگ بزنیم.»
او میافزاید: «من با بهشتی صحبت کردم و از او پرسیدم که آیا میتواند برای آزادی کارکنان سفارت به ما کمک کند؟ گفت، ببینم چکار میتوانم بکنم، الان باید به جلسه شورای انقلاب بروم. او هرگز زنگ نزد.»
به گفته پِرِکت، بهشتی قول داد بعد از پایان نشست شورای انقلاب با او تماس بگیرد ولی به وعدهاش عمل نکرد.
هنری پِرِکت اما تنها مقام آمریکایی نیست که با این روحانی قدرتمند نزدیک به رهبر انقلاب در تماس مستقیم بوده. چند دیپلمات بازنشسته دیگر هم در مصاحبه های جداگانه به بیبی سی فارسی گفتهاند که در مقاطع مختلف با آقای بهشتی دیدارها و مذاکرات مهمی داشتهاند. ماهیت و دامنه تماسهای این روحانی ارشد با آمریکا همواره از بحث برانگیزترین موضوعات تاریخ انقلاب ایران بوده است.
اتهام 'زد و بند با شیطان بزرگ'
دانشجویان رادیکالی که ۳۵ سال پیش سفارت آمریکا در تهران را اشغال کردند میگفتند که با «اقدام انقلابی خود فعالیتهای جاسوسان آمریکایی در لانه جاسوسی را افشا کردند.»
انتشار اسناد «لانه جاسوسی آمریکا» به خصوص برای چهرههای سیاسی لیبرال مانند عباس امیرانتظام هزینه سنگینی در پی داشت. معاون نخست وزیر موقت پس از بازداشت باید در دادگاه توضیح میداد که چرا ویلیام سالیوان، سفیر سابق آمریکا، او را بنا بر عرف اداری و دیپلماتیک در نامهای رسمی «آقای عباس امیرانتظام عزیز» خطاب کرده. او در نهایت بنا بر اتهاماتی نظیر مخالفت با اصل ولایت فقیه، تلاش برای انحراف انقلاب و جاسوسی سالهای طولانی از عمرش را در پشت میلههای زندان گذراند.
طراحان اشغال سفارت در حالی علیه عباس امیرانتظام دست به «افشاگری» زدند که درباره اسناد مربوط به محمد بهشتی سکوت اختیار کردند.
ابراهیم اصغرزاده، از اعضای شورای مرکزی «دانشجویان مسلمان پیرو خط امام» به بیبی سی فارسی میگوید که در مورد تماسهای آقای بهشتی با آمریکاییها اسنادی پیدا شده بود ولی آن اسناد «منفی» نبود و حتی شخصیت انقلابی وی را تایید میکرد.
آقای اصغرزاده میافزاید: «سندهای مربوط به آقای بهشتی را چندان مهم نمیدیدیم که شورای مرکزی تقاضای ملاقات با (آیت الله خمینی) را بکند و برود از امام کسب تکلیف کند. همین را کافی میدانستیم که آقای موسوی خوئینیها مطلع میشد و امام را در جریان میگذاشت.»
این در حالیست که بنا بر اظهارات مقامات آمریکایی که با آنها صحبت کردهام، تماسهای آقای بهشتی با آنان کم نبود.
به نظر میرسد که آیت الله خمینی یا حلقه قدرت نزدیک به او برملا شدن اسناد مربوط به آقای بهشتی را مصلحت نمیدانست؛ در فضای چپی و پرتشنج آن دوران، تماس مستقیم داشتن با بزرگترین «دشمن انقلاب» میتوانست هزینه بسیار سنگینی برای نایب رئیس مجلس خبرگان قانون اساسی داشته باشد.
با این حال، برخی مخالفان سرسخت محمد بهشتی او را «<link type="page"><caption> متخصص زد و بند با شیطان بزرگ</caption><url href="http://www.iran-archive.com/sites/default/files/sanad/mojahedine_khalgh--mojahed_109.pdf" platform="highweb"/></link>» میخواندند. اما آقای بهشتی اتهام وابستگی به «خط سازش با آمریکا» را <link type="page"><caption> قویا رد میکرد.</caption><url href="http://library.tebyan.net/newindex.aspx?PageSize=1&PageIndex=22&LANGUAGE=1&BOOKID=99826&PID=19667" platform="highweb"/></link>
او یک بار به روزنامه کیهان گفته بود: «صریحا میگویم که من همواره با خط سازش مخالف بودم و هستم و صریحا میگویم که در هیچ گفتوگو و مذاکرهای که به سمت آوانس به آمریکا دادن و آوانس از او گرفتن پیش برود و پیش رفته باشد حاضر نبودهام و اگر مذاکرهای بوده که دیگران در آن شرکت داشته و خواستهاند مذاکره را به این سمت ببرند جلوی آن را گرفتهام.»
طرفداران محمد بهشتی، از جمله <link type="page"><caption> حسن روحانی</caption><url href="http://www.president.ir/fa/78942" platform="highweb"/></link>، رئیس جمهوری فعلی ایران که در کتابش به طور مفصل از نفوذ فکری بهشتی بر خود صحبت میکند، همچنان او را قربانی کمپین «ترور شخصیت» گروههای «ضد انقلاب» میدانند و بر نقش کم نظیر او در تثبیت نظام تاکید دارند.
معدودی سند از جمله گزارش <link type="page"><caption> گفتوگوی روز هفتم آبان</caption><url href="http://revolution.shirazu.ac.ir/?p=4929" platform="highweb"/></link> آقای بهشتی با مسئول ایران وزارت امور خارجه آمریکا و بروس لینگن، کاردار آمریکا در تهران هم که سالها پس از کشته شدن وی در بمب گذاری هفتم تیر ۱۳۶۰ منتشر شده، توسط <link type="page"><caption> دوستارانش </caption><url href="http://tarikhirani.ir/fa/news/4/bodyView/4096/ platform="highweb"/></link>مدرک تبرئه از اتهامات ارزیابی میشود.
ملاقات حضوری در تهران
هنری پِرِکت حدود یک هفته قبل از گروگان گیری، برای نخستین بار در تهران با آقای بهشتی، دبیرکل وقت حزب جمهوری اسلامی ملاقات کرده بود.
دیپلمات آمریکایی از سفر محرمانه خود برای گفتوگو با دولت بازرگان، استفاده کرد تا به دیدار روحانی مقتدری برود که بنا بر ارزیابی سازمانهای اطلاعاتی آمریکا، مرد شماره دوی حکومت بود.
با وجود گذشت ۳۵ سال از آن سفر، پِرِکت هنوز بهشتی را خوب به خاطر دارد.
او به بیبی سی فارسی میگوید: «(بهشتی) دمپایی پوشیده بود و جوراب نداشت، با اینکه پاییز بود و هوا قدری سرد. به چهرهای شباهت داشت که از کتابهای عهد عتیق آمده، شخصیتی با اقتدار، (برخوردش) معمولی و خوشایند بود.»
هنری پِرِکت به ایران رفته بود تا به مهدی بازرگان، نخست وزیر و ابراهیم یزدی، وزیر امور خارجه اطلاع دهد که جیمی کارتر پس از ماهها تردید، سرانجام تصمیم گرفته که به شاه سرگردان برای معالجه سرطان اجازه ورود به آمریکا را بدهد.
او و بروس لینگن، کاردار وقت آمریکا در تهران از مقامات ارشد دولت موقت خواستند که در برابر هجوم احتمالی تندروها، از سفارت محافظت کنند. پیام آنها به طرف ایرانی این بود که علی رغم ورود شاه، آمریکا انقلاب را پذیرفته و قصد تعامل با جمهوری اسلامی را دارد، اما آن طور که حوادث چند روز بعد نشان داد، در فضای انقلابی آن دوران، پیامهای دوستی واشنگتن در تهران خریدار زیادی نداشت.
به گفته آقای پرکت، امکان دیدارهای جداگانهاش با آیت الله منتظری و محمد بهشتی را ابراهیم یزدی فراهم کرد. بنا بر سند منتشر شده، هنری پِرِکت به همراه کاردار در اتاق انتظار مجلس سنای سابق که در آن زمان محل برگزاری جلسات مجلس خبرگان قانون اساسی بود با بهشتی ملاقات کردند.
آقای پِرِکت به بیبی سی فارسی میگوید: «از او پرسیدم بسیاری از ایرانیها که ایران را ترک کردهاند به وطنشان دلبستگی دارند و خیلی هم علاقه دارند که برگردند. آیا آنها میتوانند به ایران برگردند. بهشتی گفت، بله ما به این افراد احتیاج داریم و میتوانند برگردند، اما نباید فکر کنند که میتوانند انقلاب را تغییر بدهند. انقلاب، ایران را تغییر داده و نمیتوانند چیزی را عوض کنند.»
او میافزاید: «جلسه خوبی داشتیم. او مانند منتظری با لباس روحانیت و دمپایی آمده بود ولی خیلی محترم بود. نه، باید بگویم که به گرمی خوشامد گفت اما جدی بود.»
کاردار آمریکا هم میگوید آقای بهشتی آن روز برخوردی دوستانه داشت اما تعهدی نداد.
بروس لینگن میافزاید: «آن زمان به اندازه کافی آسودگی خیال داشتم که درخواست کنم اشخاصی مانند بهشتی من را ملاقات کنند، چرا که ما نیاز داشتیم که در رژیم حاکم به ویژه در بین رهبری روحانیت، آشنایانی پیدا کنیم.»
- کامبیز فتاحی
- بی بی سی- واشنگتن
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر