مذاکرات ایران و آمریکا: «هدف اصلی تهران خرید زمان است»
عراقچی وویتکاف مذاکره کننده های رژیم وآمریکا در عمان
پس از یک روز ابهام، بالاخره تهران و واشنگتن تأیید کردند که مذاکره را از روز جمعه ۱۷ بهمن در شهر مسقط – پایتخت عمان – آغاز خواهند کرد. عباس عراقچی و استیو ویتکاف رهبری گفتگوها را به عهده خواهند داشت. به عقیدۀ صاحبنظران فرانسوی، مقامات جمهوری اسلامی با هدف خرید وقت و بقای رژیم به مسقط خواهند رفت.
مذاکرات ایران و آمریکا که قبل از جنگ دوازده روزه در عمان برگزار شد، به طور رسمی «غیرمستقیم» توصیف میشد. در آن زمان نیز عراقچی و ویتکاف سرپرستی دو هیئت ایرانی و آمریکایی را عهدهدار بودند.
این بار هم برخی مسئولان جمهوری اسلامی - از جمله مجتبی فردوسی پور، رئیس دفتر حفاظت منافع ایران در مصر - تأیید کردهاند که مذاکرات به صورت غیرمستقیم برگزار خواهد شد. البته در نوبتهای قبل به رغم «غیرمستقیم» بودن گفتگوها، عراقچی و ویتکاف دیدارهای کوتاهی با یکدیگر داشتند.
این بار ابتدا آمریکاییها استانبول را به عنوان محل مذاکره پیشنهاد کردند اما ایرانیها نپذیرفتند. همین چانهزنی باعث شد تا برای چند ساعت احتمال لغو مذاکره مطرح شود. اما در مرحلۀ بعد، ایران مسقط را پیشنهاد داد و آمریکا هم پذیرفت. احتمال دارد که تغییر محل گفتگوها از سوی تهران فقط حرکتی نمادین برای نشان دادن ابتکار عمل بوده باشد.
ظاهراً سران چند کشور که احتمالاً باید اکثراً عرب باشند، از ترامپ خواستهاند که مذاکرات را لغو نکند. به گفتۀ یک مقام آمریکایی که نام برده نشده، این رهبران سیاسی از آمریکا میخواهند که «به حرفهای ایرانیها گوش بدهد»، هرچند واشنگتن به رهبران عرب پاسخ داده است که به نتایج این مذاکرات چندان خوشبین نیست.
یکی دیگر از مقامات آمریکایی نیز گفته است که دونالد ترامپ صرفاً به خاطر احترام به متحدان منطقهای با اصل مذاکره موافقت کرده است.
تهدیدهای ترامپ
روز گذشته – چهارشنبه ۱۵ بهمن - دونالد ترامپ در پاسخ به این پرسش خبرنگار شبکۀ «انبیسی نیوز» که آیا رهبر جمهوری اسلامی باید نگران باشد یا خیر، تأکید کرد که «او باید بسیار نگران باشد.»
او همچنین در بارۀ عدم واکنش خود به سرکوب و کشتار بزرگ در ایران گفت: «ما از آنها (معترضان) حمایت میکنیم.» ترامپ ادعا کرد که اگر ایران در حال حاضر آشفته و بههمریخته است، به دلیل اقدامات آمریکاست که «برنامۀ هستهای آنها را نابود کرد.»
خبرنگار «انبیسی نیوز» ادامه داد که پس اگر برنامۀ هستهای ایران به کل نابود شده، مذاکرات در بارۀ چه خواهد بود؟ ترامپ پاسخ داد که ایران در تلاش است تا فعالیت اتمی خود را در مراکز دیگری بازسازی کند.
قرار است که مذاکرات روز جمعه (فردا) از ساعت ده صبح به وقت محلی در مسقط آغاز شود.
هدف نخست ایران: وقتکشی
ژان-ایو لودریان، وزیر امور خارجه پیشین فرانسه (۲۰۱۷–۲۰۲۲) که در سالهای قبل از جمله با عباس عراقچی مذاکراتی داشته، معتقد است که گفتگو با ایرانیها نیازمند مهارت بسیار بالاست. به گفتۀ او هدف اصلی نمایندگان جمهوری اسلامی «خریدن زمان و حفظ بقای رژیم» است.
لودریان در یک گفتگوی رادیویی از اصل مذاکره میان تهران و واشنگتن استقبال کرد و افزود: «تمرکز صرف بر پرونده هستهای کافی نیست. اولویتها باید شامل توقف سرکوب مردم ایران، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، مهار توسعه موشکهای دوربرد و قطع حمایت مالی از گروههایی باشد که کشورهای همسایه را بیثبات میکنند، از جمله حزبالله لبنان.»
لودریان با انتقاد از سیاستهای مبهم دونالد ترامپ گوشزد کرد که او در بحبوحۀ خشونتها از اقدامات آمریکا سخن گفت «اما در عمل، کمکی نرسید.» به باور لودریان، ترامپ اکنون با سه گزینه روبروست: مذاکره، اقدام نظامی یا عقبنشینی که هیچیک ساده نیست.
هوبر ودرین، دیگر دیپلمات کارکشتۀ فرانسوی که در زمان ریاست جمهوری فرانسوا میتران وزارت خارجه را بر عهده داشت، معتقد است که اگرچه حملۀ نظامی آمریکا به ایران ناممکن نیست، اما بعید به نظر میرسد که ترامپ تا مرحلۀ سقوط رژیم جمهوری اسلامی پیش برود.
به گفتۀ هوبر ودرین، در صورت سقوط رژیم، یک ایران جدید در عرض چند سال سربرخواهد آورد و به نیروی غالب در منطقه تبدیل خواهد شد و این چیزی نیست که کشورهای عرب منطقه خواهان آنند. آنها بیشتر جمهوری اسلامی تضعیفشده را میپسندند.
