شکاف در حزبالله و لرزش در محور مقاومت : نشانههای فرسایش بازوی کلیدی رژیم ایران
خامنه ای ونعیم قاسم سرکرده حزب الله لبنان
گزارشهای تازه از رسانههای اسرائیلی، عربی و بینالمللی نشان میدهند که اختلافهای کمسابقه در رأس حزبالله لبنان، تنها یک بحران داخلی نیست، بلکه میتواند کارآمدی شبکه نیروهای نیابتی رژیم ایران را نیز تضعیف کند. در حالی که رهبری حزبالله برای مهار این شکافها تلاش میکند، ناظران از آغاز فرسایشی تدریجی سخن میگویند که هم انسجام درونی این گروه و هم موازنه قدرت در محور همپیمانان تهران را با پرسشهای جدی روبرو کرده است.
بهگزارش باروخ یدید، تحلیلگر امور عربی شبکه اسرائیلی i24NEWS، اختلافهای درونی حزبالله لبنان وارد مرحلهای کمسابقه شده و رقابتهای شدید قدرت، انسجام رهبری این سازمان را با چالش روبرو کرده است. بر اساس این گزارش، جایگاه و اقتدار نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، در درون ساختار این گروه بهطور جدی مورد مناقشه قرار گرفته است.
بهگفته این منابع، یکی از محورهای اصلی اختلاف، تقابل میان نعیم قاسم و وفیق صفا، از چهرههای بانفوذ حزبالله و از نزدیکان حسن نصرالله، دبیرکل پیشین این گروه، است. گفته میشود که نعیم قاسم در تحمیل تصمیمها و خطمشی خود به وفیق صفا با دشواری روبروست و تلاشها برای به حاشیه راندن این چهره، حتی در شورای رهبری حزبالله، تاکنون به نتیجه روشنی نرسیده است.
اختلافها تنها به این دو چهره محدود نمیشود. بنا بر همین گزارشها، تنشهایی نیز میان وفیق صفا و محمد حسن رعد، از مقامهای ارشد سیاسی حزبالله، شکل گرفته و بر شکافهای موجود در رأس هرم قدرت این گروه افزوده است. همزمان، انتقادها از فرماندهی نظامی در جنوب لبنان شدت گرفته است : بخشی از رهبری حزبالله این فرماندهی را مسئول ناکامیهای اخیر در رویارویی با اسرائیل، از جمله نفوذهای اطلاعاتی و ضعفهای امنیتی، میدانند.
به این مجموعه، تحرکات مستقل برخی فرماندهان میدانی نیز افزوده شده است. بهگفته منابع یادشده، افرادی نزدیک به علی طباطبایی، رئیس ستاد نظامی حزبالله که پیشتر در حمله اسرائیل کشته شد، کنترل برخی واحدها را بدون تبعیت کامل از سلسلهمراتب مرکزی در دست گرفتهاند. این امر به تشدید بینظمی و بیاعتمادی در درون حزبالله انجامیده است.
در چنین فضایی، برخی منابع عربی از نگرانی فزاینده تهران خبر میدهند. بنا بر این گزارشها، مقامهای جمهوری اسلامی که اصلیترین حامی سیاسی، نظامی و مالی حزبالله به شمار میروند، عملکرد نعیم قاسم را «کماثر» ارزیابی کرده و در حال بررسی گزینههای جایگزین برای رهبری این گروه هستند.
این تحولات همزمان است با تشدید فشارها بر حزبالله طی ماههای گذشته از جمله افزایش تلفات انسانی، آسیب به زیرساختهای نظامی و محدود شدن آزادی عمل حزبالله در لبنان و منطقه. به گفتۀ ناظران تداوم اختلافهای داخلی میتواند موقعیت این گروه را بیش از پیش تضعیف کرده و بر موازنه نیروها در محور همپیمانان رژیم ایران در لبنان اثر بگذارد.
پیشتر روزنامه لبنانی «لوریان-لوژور» و نسخۀ انگلیسی آن، گفته بود که وفیق صفا، از ریاست «واحد رابط و هماهنگی» این سازمان کنار گذاشته شده است. این واحد نقشی کلیدی در ارتباط حزبالله با نهادهای امنیتی و سیاسی لبنان ایفا میکند. «لوریان-لوژور» به نقل از منابع نزدیک به حزبالله نوشته است که این تصمیم به دلیل اختلافنظر درباره شیوه مدیریت این واحد اتخاذ شده است.
همزمان، برخی رسانههای لبنانی و عربی از جمله النهار و المدن، بدون اشاره به تغییر مستقیم در رأس رهبری حزبالله، از نارضایتی در بدنه سیاسی و نظامی این سازمان نسبت به پیامدهای امنیتی و تلفات این گروه خبر دادهاند. به نوشته این رسانهها، بخشی از انتقادها متوجه فرماندهی جنوب حزبالله و ضعفهای امنیتیای است که به نفوذ اطلاعاتی اسرائیل نسبت داده میشود.
روزنامۀ الشرقالاوسط در شماره دیروز خود، سهشنبه بیست و هفت ژانویه، نوشت : نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، در حال پیشبرد طرحی برای ساماندهی دوباره نهادها و ساختارهای داخلی این سازمان «با ظاهری جدید» و ایجاد تغییرات در شمار قابل توجهی از سطوح مدیریتی است. همین منبع سپس تصریح کرد که این روند موجب نارضایتی وفیق صفا شده است. الشرق الاوسط مینویسد : نقش وفیق صفا صرفاً به حوزه امنیتی محدود نبوده و او سالها در پیگیری روابط حزبالله با احزاب و جریانهای سیاسی لبنان فعال بوده است، از جمله با «جریان ملی آزاد». بنا بر این گزارش، صفا همچنین رابطهای قدیمی با جبران باسیل، نماینده پارلمان و رهبر این جریان، داشته است.
در ادامه گزارش آمده است که نعیم قاسم شخصاً در پرونده وفیق صفا مداخله کرده و از او خواسته است که تا زمان معرفی جانشین، فعالیتهایش را صرفاً به حوزه امنیتی محدود کند. به نوشته الشرق الاوسط، آگاهان از درون حزبالله میگویند که این سازمان در سطح رهبری با نوعی آشفتگی و سردرگمی روبروست و شورای رهبری آن به ریاست نعیم قاسم در تلاش است تا در شرایطی دشوار، ساختارها و انسجام درونی این گروه را بازسازی و ترمیم کند.
روزنامه هاآرتص در یادداشتی امنیتی در شماره دیروز خود۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ نوشت که فرسایش انضباط درونی حزبالله میتواند «زنجیره فرماندهی گروههای نیابتی رژیم ایران» را مختل کند و رفتارهای غیرقابل پیشبینی فرماندهان میدانی را افزایش دهد. این وضعیت به نوشتۀ هاآرتص از منظر اسرائیل هم «فرصت» و هم «پرخطر» تلقی میشود.
وبسایت تحلیلی آلمانیتور نیز (در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۶) نوشت که بحران رهبری در حزبالله میتواند توان رژیم ایران را برای مدیریت همزمان چند جبهه نیابتی کاهش دهد، به ویژه در شرایطی که تهران با محدودیت منابع و فشارهای داخلی و خارجی بی سابقه مواجه است. وال استریت ژورنال نیز در مطالب متعدد طی روزهای اخیر نوشت : تضعیف حزبالله اثر دومینویی بر دیگر نیروهای همپیمان حکومت ایران - از گروههای عراقی تا حوثیها - خواهد داشت، زیرا حزبالله «حلقه هماهنگکننده تجربه، آموزش و انتقال الگو» در این شبکه به شمار میرود. به همین خاطر نیورکتایمز نیز در شماره دیروز خود ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ با اشاره به ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا، از کاهش توان هماهنگکننده تهران در برخی میدانها سخن گفت.https://www.rfi.fr/fa/%D8%A7%DB
