۱۴۰۵ شهریور ۲۶, پنجشنبه

از «چرا مریم؟» تا «چرا مهناز؟»؛ یک تاریخ در سه جلد، یک پرسش در یک تحلیل - نویسنده: شهرام بهزادی

از «چرا مریم؟» تا «چرا مهنازمیمنت ؟»؛ یک تاریخ در سه جلد، یک پرسش در یک تحلیل - نویسنده: شهرام بهزادی



انتخاب مسئول اول در سازمان مجاهدین خلق ایران را می‌توان تنها به‌عنوان مجموعه‌ای از نام‌ها و تاریخ‌ها دید: چه کسی انتخاب شد، چه مدتی مسئولیت داشت و چه کسی پس از او آمد. اما اگر این زنجیره را از آغاز شکل‌گیری سازمان تا انتخابات ۱۴۰۵ دنبال کنیم، پرسش‌های گسترده‌تری پدیدار می‌شود: مفهوم مسئولیت چگونه تحول پیدا کرد؟ چرا مسئول اولی زنان شکل گرفت؟ مسئول بعدی چگونه از درون یک تشکیلات ساخته می‌شود؟ و چرا واگذاری کرسی نیز به اندازه گرفتن آن اهمیت پیدا می‌کند؟

مجموعه سه‌جلدی «انتخاب مسئول اول سازمان؛ از چرا مریم؟ تا چرا مهناز؟» نوشته شهرام بهزادی برای دنبال‌کردن همین مسیر در گستره تاریخی آن تدوین شده است.

جلد اول: «از محمد حنیف‌نژاد تا مریم رجوی ـ از بنیانگذاری و اصل مسئولیت تا چرا مریم؟»
این جلد از سال ۱۳۴۴ و بنیانگذاری سازمان آغاز می‌کند. مسئله اصلی آن، شکل‌گیری مفهوم مسئولیت، کادرسازی در نخستین نسل، ادامه سازمان پس از اعدام بنیان‌گذاران، نقش مسعود رجوی در دوره بعد و سرانجام تحولاتی است که در دهه ۱۳۶۰ به انقلاب درونی و مطرح‌شدن مریم رجوی ابتدا در جایگاه همردیف مسئول اول و سپس مسئول اول سازمان منتهی شد. پرسش مرکزی این جلد این است که چگونه مسیر از «مسئولیت» به «چرا مریم؟» رسید.

جلد دوم: «از فهیمه اروانی تا زهره اخیانی ـ از تثبیت مسئول اولی زنان تا اشرف، لیبرتی و هجرت»
اینجا دیگر مسئله فقط انتخاب یک زن نیست. فهیمه اروانی، شهرزاد صدر، مهوش سپهری، بهشته شادرو، مژگان پارسایی، صدیقه حسینی و زهره اخیانی در دوره‌های متفاوت مسئولیت قرار می‌گیرند. این جلد می‌پرسد آیا آنچه با مریم رجوی آغاز شده بود، به یک استثنا محدود ماند یا به سازوکاری برای گردش مسئولیت و پرورش کادر تبدیل شد؟ هم‌زمان، مسئولیت اولی در متن دوره‌هایی چون اشرف، بحران‌های عراق، لیبرتی و انتقال به آلبانی دنبال می‌شود.

جلد سوم: «از زهرا مریخی تا مهناز میمنت ـ از بازسازی پس از هجرت تا چرا مهناز؟»
این جلد به دوره‌ای می‌رسد که سازمان پس از انتقال به آلبانی با شرایط تازه‌ای روبه‌روست. دوره مسئولیت زهرا مریخی، ادامه کادرسازی، گردش مسئولیت و سرانجام انتخابات ۱۴۰۵ در این بستر بررسی می‌شود. سه شور انتخاباتی، نامزدی بدری پورطباخ، نرگس عضدانلو و مهناز میمنت، آرای مراحل مختلف و سخنان خود نامزدها، خواننده را به پرسش تازه‌ای می‌رساند: پس از دهه‌ها مسئول اولی زنان، دیگر سؤال صرفاً «چرا یک زن؟» نیست؛ سؤال به «چرا مهناز؟» رسیده است.

اما در کنار این سه جلد، نوشته تازه‌ای با عنوان:

«از مسئولیت تا رهایی از کرسی»

تحلیلی بر ۶۱ سال کادرسازی، انقلاب درونی و گردش مسئولیت در سازمان مجاهدین خلق ایران

چگونه یک سازمان می‌کوشد انسان را برای گرفتن مسئولیت تربیت کند، نه برای تصاحب آن

قرار دارد.

این اثر نیز نوشته شهرام بهزادی است، اما جلد چهارم مجموعه نیست و خلاصه سه جلد هم نیست.

در اینجا زندگی مسئولان اول دوباره روایت نمی‌شود. تاریخ نیز بار دیگر از ابتدا نوشته نمی‌شود. نویسنده از میان آن انبوه رویدادها یک رشته را بیرون می‌کشد و دنبال می‌کند: مسئول چگونه ساخته می‌شود؟ چگونه مسئول بعدی را می‌سازد؟ انتخابات در چنین الگویی چه کارکردی پیدا می‌کند؟ و مهم‌تر از همه، انسانی که برای گرفتن مسئولیت تربیت شده چگونه باید برای واگذاری آن نیز آماده شود؟

از همین رو، پنج فصل این تحلیل از «مسئولیت پیش از کرسی» آغاز می‌شود، به انقلاب درونی و تغییر انسان می‌رسد، سپس کادرسازی و تکثیر مسئولیت را بررسی می‌کند، در انتخابات ۱۴۰۵ سراغ پدیده «نامزد برای رقیب خود استدلال می‌کند» می‌رود و سرانجام به «کرسی‌ای که باید واگذار شود» می‌رسد.

پس با دو سطح مطالعه روبه‌رو هستیم:

سه جلد برای دیدن تاریخ، جزئیات و مسیر؛ و «از مسئولیت تا رهایی از کرسی» برای ایستادن بر فراز آن مسیر و دیدن مکانیزم و پرسش اصلی.

هر دو را می‌توان در سایت افشای یاران شیطان دنبال کرد:

افشای یاران شیطان

 

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر