سرلشکر پاسدار حسین سلامی فرمانده کشته شده سپاه پاسداران نقش مستقیم در سرکوب شهروندان ایرانی داشته است.
حسین سلامی، فرمانده سپاه پاسداران و جانشین سابق فرمانده، در نقض گسترده حقوق بشر مشارکت مستقیم داشته است. این اقدامات شامل نقض حقوق اقلیتهای مذهبی، شکنجه مخالفان و محدودیت حقوق زنان میشود. همچنین، نقض حق حیات و سرکوب شدید آزادیهای اجتماعی و حق اعتراض در ایران نیز از موارد مرتبط با حسین سلامی است.
حسین سلامی، چه در جایگاه جانشین و چه به عنوان فرمانده سپاه، مسئول محدودیت آزادی بیان توسط این نهاد نظامی-امنیتی است. سازمان اطلاعات سپاه تاکنون بسیاری از روزنامهنگاران و فعالان رسانهای را بازداشت کرده است. آنها سپس با نفوذ خود در قوه قضاییه حکومت ایران، احکام سنگینی برایشان صادر کردهاند.
در همین زمینه
گزارشی اولیه از تلفات سپاه پاسداران و مراکز مورد هدف اسرائیل؟
فشار بر روزنامهنگاران در دوران حسین سلامی
کمپین حقوق بشر ایران در بهمن ماه سال ۱۳۹۸، از تشدید فشارهای سپاه بر روزنامهنگاران خبر داد. این فشارها درباره فعالیتهای آنان در شبکههای اجتماعی بود. مأموران اطلاعات سپاه در این زمان به خانههای روزنامهنگاران هجوم بردند. آنها اقدام به بازرسی و بازداشت تعدادی از آنان کردند. نیکلاس پلهام، خبرنگار سابق نیوزویک، افشا کرد که در تابستان ۱۳۹۷ توسط مأموران اطلاعات سپاه بازداشت و بازجویی شده است. همچنین، در مهر ماه ۱۳۹۸ خبر بازداشت و بازجویی یولیا یوزیک، خبرنگار روسی، توسط مأموران اطلاعات سپاه منتشر شد.
در آبان ماه ۱۳۹۴، مأموران اطلاعات سپاه موج جدیدی از بازداشت روزنامهنگاران را آغاز کردند. در جریان آن، دستکم پنج روزنامهنگار و فعال رسانهای بازداشت شدند. احسان مازندرانی، عیسی سحرخیز و آفرین چیتساز از جمله این افراد بودند. اتهام آنها «نفوذی آمریکا و عوامل دشمن» عنوان شد. علی مطهری، نماینده مجلس، این بازداشتها را غیرقانونی خواند. او گفت: «بازداشت خبرنگاران توسط اطلاعات سپاه جزو وظایف قانونی این نهاد نیست.» این اقدامات، مسئولیت حسین سلامی را در قبال نقض حقوق روزنامهنگاران پررنگتر میکند.
نقض حق حیات و فاجعه هواپیمای اوکراینی
حسین سلامی در مقام جانشین فرمانده سپاه و پس از آن به عنوان فرمانده سپاه، در برابر نقض حق حیات شهروندان مسئول است. این نقض حقوق در جریان اعتراضات دی ماه ۱۳۹۶ و همچنین آبان ماه ۱۳۹۸ توسط مأموران سپاه صورت گرفت. همچنین، شلیک به هواپیمای مسافربری اوکراینی در دی ماه سال ۱۳۹۸ که منجر به کشته شدن ۱۷۶ سرنشین آن شد، از دیگر مواردی است که حسین سلامی در قبال آن مسئولیت دارد.
بر اساس گزارشات منتشر شده، مأموران سپاه پاسداران در برخورد و سرکوب معترضان در جریان اعتراضات سراسری دی ماه ۱۳۹۶ مشارکت مستقیم داشتهاند. تصاویر فراوانی نیز از حضور نیروهای سپاه و بسیج در حال ضرب و شتم معترضان در جریان این اعتراضات منتشر شد. کمپین حقوق بشر ایران نیز ۱۳ دی ماه ۱۳۹۶، خبر از تیراندازی نیروهای سپاه در تهران داده بود. سپاه پاسداران خود ۱۷ دی ماه ۱۳۹۶ با انتشار بیانیه، مشارکت نیروهای خود، به ویژه بسیج را در سرکوب معترضان تأیید کرد و از نیروهای بسیج به همین دلیل تشکر نمود. دستکم ۲۵ نفر در جریان اعتراضات دی ماه ۱۳۹۶ کشته شدند.
مشارکت سپاه در کشتار آبان ۹۸
سپاه پاسداران همچنین در آبان ماه ۱۳۹۸ تحت فرماندهی حسین سلامی نقش اصلی را در سرکوب معترضان داشته است. علاوه بر مأموران بسیج، تصاویر فراوانی از حضور مأموران سپاه پاسداران و تیراندازی توسط آنان به سوی معترضان، به ویژه در ماهشهر منتشر شده است. در این تصاویر، مأموران سپاه با استفاده از مسلسلهای سنگین به معترضان غیرمسلح شلیک میکنند که در نتیجه آن دستکم ۲۸ نفر کشته شدند. سپاه پاسداران خود ۲۷ آبان ماه ۱۳۹۸ با صدور بیانیهای، از قصد این نهاد برای آنچه که «برخورد قاطع با اقدامات مخل آسایش» خوانده شده بود، خبر داد.
محمدرضا یزدی، فرمانده سپاه محمدرسولالله تهران نیز آذر ماه ۱۳۹۸ در مورد کشته شدن معترضان توسط مأموران سپاه، با تأیید تلویحی آن گفته بود: «این مورد در حال بررسی است. در وضعیت کنونی امکان تأیید یا تکذیب این موضوع نیست.» حسین سلامی خود چهارم آذر ماه ۱۳۹۸ در مورد این اعتراضات گفته بود: «امروز تیر خلاص به دشمن زده شد. فتنهای که در روزهای اخیر اتفاق افتاد حاصل همه شکستهای بزرگی بود که دشمن در عرصههای مختلف ظرف ۴۰ سال و به خصوص در ۸ ماه گذشته از امت اسلام و ملت ایران دریافت کرده است.»
حسین سلامی همچنین در برابر سرنگون کردن هواپیمای اوکراینی در ۱۸ دی ماه ۱۳۹۸ توسط پدافند سپاه پاسداران و کشته شدن ۱۷۶ سرنشین آن مسئول است. او چهار روز پس از این حادثه، بدون هرگونه عذرخواهی رسمی در مجلس گفت: «ما اگر خودمان [شلیک موشک به هواپیما] را اعلام نمیکردیم، هیچکس نمیفهمید.» این سخنان نیز تأییدکننده مسئولیت حسین سلامی در این فاجعه است.
نقش سپاه پاسداران و حسین سلامی در سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱
اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ در ایران، با سرکوب گسترده و خشن نیروهای امنیتی مواجه شد. در این میان، سپاه پاسداران و ارگانهای وابسته به آن، نقشی محوری ایفا کردند. حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، به عنوان بالاترین مقام این نهاد، مسئولیت مستقیم این سرکوبها را بر عهده دارد. او در اظهارات متعدد، این اعتراضات را «پیکار جهانی ضد نظام» خوانده و بر لزوم برخورد قاطع با معترضان تأکید کرده است.
سپاه پاسداران، علاوه بر نیروهای رسمی خود، از بسیج و گروههایی مانند «نخسا» نیز برای سرکوب استفاده کرد. نیروهای بسیج، به عنوان بازوی عملیاتی سپاه، به طور گسترده در خیابانها حضور یافتند. آنها در لباس شخصی یا یونیفرم رسمی، به شلیک به معترضان، بازداشتهای وسیع و ایجاد فضای ارعاب پرداختند. این نیروها با نفوذ در میان معترضان، اقدام به شناسایی، ضرب و شتم و دستگیری میکردند.
آمارهای رسمی نشان میدهد که بیش از ۷۵۰ نفر، از جمله ۷۱ کودک، در جریان سرکوب این اعتراضات کشته شدند. همچنین، دستکم ۶۰ هزار نفر بازداشت شدند. بسیاری از بازداشتشدگان، با اتهامات سنگین و احکام اعدام مواجه گشتند. نمایندگان مجلس و روحانیان نیز خواستار اعدام معترضان شدند.
حسین سلامی در مقام فرمانده کل سپاه، مسئولیت این خشونتها را بر عهده دارد. او با تأیید ضمنی شلیک به معترضان و توجیه اقدامات سرکوبگرانه، نقش خود را در این فاجعه پررنگتر کرده است. جامعه بینالمللی نیز به نقش حسین سلامی و سپاه در نقض حقوق بشر در این اعتراضات واکنش نشان داده است. سازمان ملل متحد نیز احتمال ارتکاب «جنایت علیه بشریت» در جریان سرکوب ۱۴۰۱ را مطرح کرده است.
نقش حسین سلامی در سرکوب فعالان زن
حسین سلامی به عنوان جانشین فرمانده سپاه و سپس فرمانده سپاه، در برابر برخورد سازمان اطلاعات این نهاد با فعالان زن مسئول است. در همین زمینه، سازمان اطلاعات سپاه در بهمن ماه ۱۳۹۳ تعدادی از فعالان حقوق زنان، از جمله زهرا خندان و سها مرتضایی را بازداشت کرد. مأموران اطلاعات سپاه همچنین در شهریور ماه ۱۳۹۷، هدی عمید و نجمه واحدی، دو تن از فعالان حقوق زنان را صرفاً به دلیل برگزاری کلاسهای آموزشی شروط ضمن عقد برای زنان بازداشت کردند.
در مرداد ماه ۱۳۹۸ نیز تعدادی از فعالان زن که برای حق ورود زنان به ورزشگاهها تلاش میکردند، توسط سازمان اطلاعات سپاه بازداشت شدند. زهرا خوشنواز، لیلی ملکی، هدیه مروستی و فروغ علایی از جمله این فعالان بودند. این بازداشتها، نشاندهنده رویکرد سرکوبگرانه تحت فرماندهی حسین سلامی است.
اعمال شکنجه توسط سپاه تحت فرماندهی حسین سلامی
حسین سلامی در مقام جانشین کل سپاه و سپس فرمانده سپاه پاسداران، در برابر اعمال شکنجه توسط سازمان اطلاعات این نهاد علیه افراد بازداشتی مسئول است. تاکنون گزارشهای فراوانی از اعمال انواع شکنجههای روانی و جسمی علیه بازداشتشدگان توسط سازمان اطلاعات سپاه منتشر شده است. در همین زمینه، نیلوفر بیانی، فعال محیط زیست، که اسفند ماه ۱۳۹۶ توسط اطلاعات سپاه به اتهام جاسوسی بازداشت شد، در بهمن ماه ۱۳۹۸ جزئیات شکنجههایی را افشا کرد. این شکنجهها در زمان بازداشت در بند دو الف سپاه و خانههای امن این نهاد به او تحمیل شده بود.
پرونده فعالان محیط زیست و مسئولیت حسین سلامی
حسین سلامی به عنوان جانشین وقت فرمانده سپاه در بهمن ماه ۱۳۹۶ هنگام دستگیری و سپس در سال ۱۳۹۸ به عنوان فرمانده سپاه در زمان محاکمه هفت فعال محیط زیستی، در نقض حقوق اساسی آنان مشارکت مستقیم داشته است. این شامل اعمال شکنجه، آزار و اذیت و دیگر اقدامات تحدیدی میشود.
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر حسین سلامی
سوابق سرکوب و نقض حقوق بشر حسین سلامی شامل پستهای کلیدی در سپاه پاسداران است:
۱۳۷۱ – ۱۳۷۶: فرمانده دانشکده دافوس سپاه و طراح دوره عالی جنگ در سپاه پاسداران.
۱۳۷۶ – ۱۳۸۴: معاون عملیات ستاد مشترک سپاه پاسداران.
۱۳۸۴ – ۱۳۸۸: فرمانده نیروی هوایی سپاه پاسداران.
مهر۱۳۸۸ – فروردین ۱۳۹۸: جانشین فرمانده کل سپاه پاسداران.
اردیبهشت۱۳۹۸ تا ۲۳ خرداد ۱۴۰۴: فرمانده سپاه پاسداران
۲۳ خرداد ۱۴۰۴ معدوم شد!
تحریم حسین سلامی توسط اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا در ۲۳ فروردین ۱۴۰۰، حسین سلامی را به دلیل نقش وی در سرکوب خشونتبار اعتراضات آبان ۱۳۹۸ حکومت ایران، در فهرست تحریم خود قرار داد. این تحریم، نشاندهنده ابعاد بینالمللی مسئولیتهای حسین سلامی در نقض حقوق بشر است.
